राष्ट्रपिता महात्मा गांधी यांच्या जयंतीनिमित्त दरवर्षी 2 ऑक्टोबर रोजी गांधी जयंती साजरी केली जाते. हा केवळ भारतातील राष्ट्रीय सुट्टीच नाही तर जगभरात आंतरराष्ट्रीय अहिंसा दिन म्हणून साजरा केला जातो. गांधीजींच्या सत्य, शांतता आणि अहिंसेच्या मूल्यांना आदरांजली वाहण्यासाठी शाळा , महाविद्यालये आणि संस्था सांस्कृतिक कार्यक्रम, भाषणे आणि प्रश्नमंजुषा स्पर्धा आयोजित करतात.
गांधीजींचे जीवन, त्यांचा संघर्ष आणि भारताच्या स्वातंत्र्य चळवळीतील त्यांचे योगदान याबद्दल जाणून घेण्यासाठी विद्यार्थी आणि सहभागींना गुंतवून ठेवण्याचा एक उत्तम मार्ग म्हणजे प्रश्नमंजुषा होय. या ब्लॉगमध्ये, आम्ही आपल्यासाठी गांधी जयंती प्रश्नमंजुषा प्रश्न आणि उत्तरांचा ( Gandhi Jayanti Quiz Questions and Answers in Marathi ) एक संच घेऊन आलो आहोत मूलभूत ते प्रगत पर्यंत, ज्याचा उपयोग स्पर्धा, वर्गातील क्रियाकलाप किंवा स्वयं-शिक्षणासाठी केला जाऊ शकतो.
गांधी जयंती प्रश्नमंजुषा प्रश्न आणि उत्तरे ( Gandhi Jayanti Quiz Questions and Answers in Marathi )
मूलभूत पातळी (सोपी)
- प्रश्न : भारतात गांधी जयंती कधी साजरी केली जाते?
उत्तर : दरवर्षी 2 ऑक्टोबर - प्रश्न: भारतात “राष्ट्रपिता” म्हणून कोणाला ओळखले जाते?
उत्तर : महात्मा गांधी - प्रश्न : महात्मा गांधींचे पूर्ण नाव काय होते?
उत्तर : मोहनदास करमचंद गांधी - प्रश्न : महात्मा गांधींचा जन्म कुठे झाला होता?
A: पोरबंदर, गुजरात - प्रश्न : महात्मा गांधी यांचा जन्म कोणत्या वर्षी झाला होता?
ए: 1869 - प्रश्न : 1930 मध्ये महात्मा गांधींनी ब्रिटिश राजवटीविरूद्ध कोणत्या प्रसिद्ध चळवळीचे नेतृत्व केले?
उत्तर : द सॉल्ट मार्च (दांडी मार्च) - प्रश्न : गांधींनी आयुष्यभर कोणत्या तत्त्वावर ठाम विश्वास ठेवला आणि ते आचरणात आणले?
उत्तर : अहिंसा (अहिंसा) - प्रश्न : प्रशिक्षणाचा गांधीजींचा व्यवसाय कोणता होता?
उत्तर : वकील - प्रश्न : गांधींनी प्रथम कोणत्या देशात वकिली केली?
उत्तर : दक्षिण आफ्रिका - प्रश्न: 2 ऑक्टोबर रोजी आणखी कोणत्या दोन महान नेत्यांचा वाढदिवस आहे?
A: लाल बहादूर शास्त्री आणि आंतरराष्ट्रीय अहिंसा दिन
मध्यम पातळी[संपादन]
- प्रश्न : गांधींना ‘महात्मा’ ही उपाधी कोणी दिली?
A: रवींद्रनाथ टागोर - प्रश्न : सत्याग्रह म्हणजे काय?
उ: सत्य/सत्य शक्तीला धरून ठेवणे - प्रश्न : गांधी दक्षिण आफ्रिकेतून कोणत्या वर्षी भारतात परतले?
ए: 1915 - प्रश्न : गांधींच्या पत्नीचे नाव काय होते?
उत्तर : कस्तुरबा गांधी - प्रश्न : गांधींच्या आत्मचरित्राचे नाव काय आहे?
उत्तर: सत्याच्या माझ्या प्रयोगांची कथा - प्रश्न : गांधींवर अहिंसेच्या तत्त्वाचा प्रभाव कोणी पाडला?
उत्तर : लिओ टॉलस्टॉय आणि जैन तत्त्वज्ञान - प्रश्न : गांधींनी अहमदाबादमध्ये स्थापन केलेल्या आश्रमाचे नाव काय होते?
उत्तर : साबरमती आश्रम - प्रश्न : 1942 मध्ये गांधींच्या नेतृत्वाखाली कोणती चळवळ सुरू झाली?
उत्तर : भारत छोडो आंदोलन - प्रश्न : कोणते चरखा गांधी यांच्या स्वावलंबनाचे प्रतीक बनले?
उत्तर: चरखा (चरख्या) - प्रश्न : सत्य आणि अहिंसेवर आधारित निषेधाच्या आपल्या पद्धतीला गांधींनी काय म्हटले?
उत्तर : सत्याग्रह
इतिहास आणि घटना
- प्रश्न : गांधींनी कोणत्या वर्षी असहकार आंदोलन सुरू केले?
ए: 1920 - प्रश्न : प्रसिद्ध दांडी मार्च कोठून सुरू झाला?
उत्तर : साबरमती आश्रम - प्रश्न : दांडी मार्च किती लांब होता?
उत्तर: सुमारे 390 किमी - प्रश्न : दांडी यात्रेत कोणत्या कराविरोधात आंदोलन करण्यात आले?
A: मीठ कर - प्रश्न : कोणत्या हत्याकांडाने गांधींना मोठा धक्का बसला आणि असहकार चळवळीवर प्रभाव पाडला?
उत्तर: जालियनवाला बाग हत्याकांड (1919) - प्रश्न : महात्मा गांधींची हत्या कोणी केली?
उत्तर : नथूराम गोडसे - प्रश्न : महात्मा गांधींचा मृत्यू कधी झाला?
A: 30 जानेवारी 1948 - प्रश्न : गांधींची हत्या कुठे झाली?
A: नवी दिल्ली (बिर्ला हाउस) - प्रश्न : गांधी सहसा दिवसाच्या कोणत्या वेळी प्रार्थना सभा घेत असत?
उत्तर: संध्याकाळ - प्रश्न : कोणत्या पुरस्कारासाठी गांधी यांना अनेक वेळा नामांकन मिळाले पण त्यांना कधीच मिळाले नाही?
A: नोबेल शांतता पुरस्कार
प्रगत / विचारशील प्रश्न
- प्रश्न : गांधीजींनी त्यांच्या आदर्श समाजाच्या संकल्पनेला काय म्हटले?
उत्तर : रामराज्य - प्रश्न : दक्षिण आफ्रिकेतील कोणत्या कायद्याने गांधींच्या पहिल्या मोठ्या निषेधाला प्रेरणा दिली?
A: भारतीयांविरूद्ध कायदे पारित करा - प्रश्न : गांधींची भारतातील पहिली मोठी चळवळ कोणत्या शेतकऱ्यांच्या समर्थनार्थ होती?
उ: चंपारण्य शेतकरी (बिहारमधील नीळ शेतकरी) - प्रश्न : चंपारण्य सत्याग्रह कोणत्या वर्षी सुरू झाला?
ए: 1917 - प्रश्न : गांधींनी खाण्याचे कोणते तत्त्व पाळले?
उत्तर : शाकाहार - प्रश्न : कोणत्या आंतरराष्ट्रीय नेत्याने गांधींच्या अहिंसक संघर्षाचे कौतुक केले आणि तो आपल्या देशात लागू केला?
ए: मार्टिन ल्यूथर किंग जूनियर. - प्रश्न : गांधींनी लोकप्रिय केलेल्या भारतीय राष्ट्रध्वजात कोणते चिन्ह समाविष्ट आहे?
उ: चरख्याचे चक्र (नंतर अशोक चक्र) - प्रश्न : गांधींचे प्रेमळ टोपणनाव काय होते?
उत्तर : बापू - प्रश्न : गांधींना देण्यात आलेल्या उपाधीचा अर्थ “महान आत्मा” असा कोणता आहे?
उत्तर : महात्मा - प्रश्न : औद्योगिकीकरणाबाबत गांधींचे काय मत होते?
उत्तर : त्यांनी मोठ्या प्रमाणावर औद्योगिकीकरणाला विरोध केला, त्याऐवजी ग्रामोद्योगांना चालना दिली.
मिश्रित सामान्य प्रश्न
- प्रश्न : गांधींच्या अस्थी कुठे ठेवल्या आहेत?
ए: राज घाट, नई दिल्ली - प्रश्न: कोणत्या नेत्याने म्हटले आहे की “येणार् या पिढ्या क्वचितच विश्वास ठेवतील की हाडामांसाच्या आणि रक्ताने असा माणूस या पृथ्वीवर आला आहे”?
उत्तर : अल्बर्ट आईनस्टाईन - प्रश्न : गांधींनी सात सामाजिक पापांना काय म्हटले?
उत्तर : कामाशिवाय संपत्ती, विवेकाशिवाय आनंद, चारित्र्याशिवाय ज्ञान, नैतिकतेशिवाय व्यापार, माणुसकीशिवाय विज्ञान, बलिदानाशिवाय धर्म, तत्त्वाशिवाय राजकारण. - प्रश्न : कोणत्या भारतीय नोटेवर गांधीजींचा फोटो आहे?
उ: रु. 1 वगळता सर्व संप्रदाय - प्रश्न : गांधींचे राजकीय पुस्तक ‘हिंद स्वराज’ कोणी लिहिले?
उत्तर : महात्मा गांधी - प्रश्न : गांधी यांनी दक्षिण आफ्रिकेतील कोणत्या नेत्यासोबत काम केले?
उत्तर: जॉन दुबे (एएनसीचे पहिले अध्यक्ष) - प्रश्न : गांधी आणि बाबासाहेब आंबेडकर यांच्यात कोणत्या वर्षी पुण्याचा करार झाला?
ए: 1932 - प्रश्न : जेव्हा त्यांची हत्या झाली तेव्हा ते काय करत होते?
उत्तर: प्रार्थना सभेसाठी जात आहे - प्रश्न: गांधीजींच्या स्मरणार्थ भारतात कोणता दिवस शहीद दिन म्हणून साजरा केला जातो?
उत्तर : 30 जानेवारी - प्रश्न : दक्षिण आफ्रिकेतून परतण्यापूर्वी गांधींनी कोणत्या भारतीय शहरात फिनिक्स सेटलमेंटची स्थापना केली?
A: डरबन, दक्षिण आफ्रिका
गांधी जयंती एमसीक्यू (Gandhi Jayanti MCQ Quiz Questions and Answers in Marathi )
- भारतात गांधी जयंती कधी साजरी केली जाते?
अ) 15 ऑगस्ट ) 26 जानेवारी ) 2 ऑक्टोबर ✅ ड) 30 जानेवारी
- महात्मा गांधींचे खरे नाव काय होते?
अ) मोहनदास करमचंद गांधी ✅ ब) मोहनलाल गांधी ड) केशव गांधी
3. 1942 मध्ये गांधींनी कोणती चळवळ सुरू केली?
अ) सविनय कायदेभंग चळवळ ब) असहकार चळवळ क) भारत छोडो आंदोलन ✅ ड) खिलाफत चळवळ
4. महात्मा गांधींनी कोणते पुस्तक लिहिले होते?
अ) डिस्कव्हरी ऑफ इंडिया ब) हिंद स्वराज ✅ क) गीतांजलि द) माय इंडिया
निष्कर्ष
महात्मा गांधींची सत्य, अहिंसा आणि साधेपणाची तत्त्वे जगभरातील पिढ्यांना प्रेरणा देत आहेत. गांधी जयंती प्रश्नमंजुषेमध्ये सहभागी होऊन आपण केवळ त्यांचे जीवन आणि शिकवण लक्षात ठेवत नाही तर आजच्या वेगाने बदलणाऱ्या जगात आपण त्यांचा कसा वापर करू शकतो यावर देखील विचार करतो. तुम्ही एखाद्या स्पर्धेची तयारी करणारे विद्यार्थी असा, शैक्षणिक संसाधनांच्या शोधात असलेले शिक्षक असाल किंवा फक्त इतिहासात रस असलेले व्यक्ती असाल, गांधी जयंती प्रश्नमंजुषा प्रश्न आणि उत्तरे ( Gandhi Jayanti Quiz Questions and Answers in Marathi ) हा गांधीजींचा वारसा साजरा करण्याचा एक अर्थपूर्ण मार्ग आहे. या गांधी जयंतीला आपण शांती आणि सत्याच्या मार्गावर चालण्याचा संकल्प करूया, जो बापूंनी आपल्याला दाखवला होता.