गणेश स्थापना पूजा विधी (Ganesh Sthapana Puja Vidhi in Marathi)

परिचय

गणेशोत्सव हा भक्तिमय आनंदाचा उत्सव आहे. घरगुती किंवा मंडळात गणपती बाप्पाची स्थापना करताना योग्य पूजा विधी करणे अत्यंत महत्त्वाचे असते. श्रद्धा, भक्ती आणि शुद्धतेने केलेली पूजा आपल्या घरातील सकारात्मकता वाढवते. त्यामुळे आज आपण सविस्तर जाणून घेऊया गणेश स्थापना पूजा विधी (Ganesh Sthapana Puja Vidhi in Marathi), ज्यामध्ये पूजा साहित्य, मंत्रोच्चार आणि विधीची पद्धत यांचा समावेश आहे.

गणेश स्थापना पूजा साहित्य

पूजेसाठी लागणारी मुख्य सामग्री खालीलप्रमाणे आहे:

• गणेशाची मूर्ती
• लाल वस्त्र
• पूजेचा चौक (पट)
• तांदूळ (अक्षता)
• रोली/कुंकू, हळद
• फुले व हार
• पंचामृत
• नैवेद्य (मोदक, लाडू, फळे)
• अगरबत्ती, दिवा
• नारळ, सुपारी, पान
• दक्षिणा

गणेश स्थापना पूजा विधी (Ganesh Sthapana Puja Vidhi in Marathi)

1. शुद्धीकरण व संकल्प

• सर्वप्रथम घर स्वच्छ करून पूजेची जागा स्वच्छ धुवून घ्यावी.
• चौकावर लाल वस्त्र अंथरून त्यावर पूजेची सामग्री मांडावी.
• उजव्या हातात पाणी घेऊन संकल्प करावा – “मी अमुक अमुक नावाचा/नावाची, या शुभ मुहूर्तावर श्री गणेशाची स्थापना करीत आहे.”

2. कलश स्थापना

• तांदळावर कलश ठेवावा, कलशात पाणी भरून त्यात सुपारी, पान, रोली, हळद टाकावी.
• वर नारळ ठेवून लाल वस्त्राने सजवावे.
• हा कलश म्हणजे देवतांचे आसन मानले जाते.

3. मूर्तीची प्रतिष्ठापना

• चौकावर अक्षता ठेवून त्यावर गणेशाची मूर्ती प्रतिष्ठापित करावी.
• मूर्ती ठेवताना “ॐ गं गणपतये नमः” हा मंत्र म्हणावा.

4. आवाहन व ध्यान

• श्री गणेशाचे ध्यान करावे –
  “सिंहासनगतम् देवं सर्वलोकनमस्कृतम्।
  सर्वविघ्नहरं देवं सर्वमंगलकारकम्॥”

5. स्नान (अभिषेक)

• गणपतीला पाणी, पंचामृताने स्नान घालावे.
• प्रथम पाणी, नंतर पंचामृत (दूध, दही, तूप, मध, साखर), त्यानंतर पुन्हा स्वच्छ पाणी अर्पण करावे.

6. अलंकरण व पूजन

• गंध, अक्षता, हळद-कुंकू लावून फुले व हार अर्पण करावे.
• वस्त्र (लाल किंवा पिवळा पटका) अर्पण करून मूर्ती सजवावी.

7. अर्पण व नैवेद्य

• श्री गणेशाला आवडता नैवेद्य म्हणजे मोदक अर्पण करावा.
• लाडू, फळे, नारळ अर्पण करावे.
• पान-सुपारी व दक्षिणा ठेवावी.

8. आरती व स्तोत्रपठण

• गणपतीची आरती (सुखकर्ता दुखहर्ता) गावी.
• गणपती अथर्वशीर्ष, गणेश स्तोत्र किंवा गणेश मंत्र पठण करावे.

9. प्रार्थना व क्षमायाचना

• घरातील सर्व कुटुंबीय एकत्र येऊन प्रार्थना करावी.
• शेवटी हात जोडून “पूजेत काही त्रुटी राहिल्या असतील तर क्षमा करावी” अशी प्रार्थना करावी.

विशेष सूचना

• गणेश स्थापना शुभ मुहूर्तानुसार करणे उत्तम मानले जाते.
• पूजा करताना पूर्ण श्रद्धा व भक्तिभाव ठेवावा.
• पर्यावरणपूरक मूर्तीची निवड करावी.

देखील वाचा : Ganesh Chaturthi Wishes in Marathi (गणेश चतुर्थी शुभेच्छा मराठीत)

निष्कर्ष

गणेशोत्सव हा फक्त एक सण नाही तर श्रद्धा, भक्ती आणि एकोप्याचे प्रतीक आहे. योग्य गणेश स्थापना पूजा विधी (Ganesh Sthapana Puja Vidhi in Marathi) केल्याने घरातील वातावरण पवित्र होते, आणि सकारात्मक उर्जा वाढते. आपल्या भक्तीभावाने केलेली पूजा श्रीगणेशाच्या कृपेला आमंत्रण देणारी ठरते.

Faq’s

प्र.१: गणेश स्थापना कोणत्या मुहूर्तावर करावी?
उ. गणेश स्थापना शुभ मुहूर्तात, विशेषतः मध्यान्ह काळात करावी. साधारणपणे सकाळी ११ ते दुपारी १ या वेळेत स्थापना करणे अत्यंत शुभ मानले जाते.

प्र.२: गणेश स्थापना पूजा साठी कोणती सामग्री लागते?
उ. मूर्ती, चौक, लाल वस्त्र, कलश, नारळ, सुपारी, पान, हळद-कुंकू, अक्षता, फुले, हार, पंचामृत, दिवा, अगरबत्ती, नैवेद्य (मोदक, लाडू, फळे), दक्षिणा ही सामग्री आवश्यक असते.

प्र.३: गणेशाला कोणता नैवेद्य सर्वात प्रिय आहे?
उ. गणपती बाप्पाला मोदक हा सर्वात प्रिय नैवेद्य मानला जातो. त्यामुळे गणेश पूजेत मोदक अर्पण करणे विशेष महत्त्वाचे आहे.

प्र.४: पूजा करताना कोणते मंत्र म्हणावेत?
उ. “ॐ गं गणपतये नमः” हा मंत्र जपावा. तसेच गणपती अथर्वशीर्ष, गणेश स्तोत्र, सुखकर्ता दुखहर्ता आरती हे पठण केले तर अधिक शुभ मानले जाते.

प्र.५: पर्यावरणपूरक गणेश मूर्ती का महत्वाची आहे?
उ. पर्यावरणपूरक मूर्तींचे विसर्जन केल्याने नदी, तलाव व वातावरण प्रदूषित होत नाही. त्यामुळे आजच्या काळात मातीच्या गणेश मूर्तींची स्थापना करणे अत्यंत गरजेचे आहे.

प्र.६: गणेश स्थापनेत चूक झाल्यास काय करावे?
उ. जर काही विधी योग्य पद्धतीने पार पडला नाही तर शेवटी गणेशाला क्षमायाचना करावी – “त्रुटी क्षमस्व बाप्पा” असे म्हणून पूजा पूर्ण करावी.